Эв ходжалыкъларында ашны пакетлемек ичюн кенъ къулланылгъан пластик саргъы .
Пластик саргъынынъ чешитлери бар?
Пластик саргъы йымшакъ ве шеффаф корюне биле, амма онынъ материаллары денъише. О, адет узьре, ашагъыдаки пластик материаллардан япыла:
Полиэтилен (ПЭ): .Бу энъ чокъ къулланылгъан пластик саргъы материалларындан биридир, онынъ хавфсызлыгъы ве алчакъ фияты ичюн кенъ къулланыла. Полиэтилен яхшы нефес алувгъа малик олса да, о, нисбетен зайыф термик тургъунлыкътан ве узатувгъа къаршылыкътан да зарар коре.
Поливинил хлорид (ПВК):Эрте пластик саргъыда эксериетле ПВК материалы къулланылгъан. Пластик саргъынынъ бу чешити юксек шеффафлыкъ ве яхшы дюльберликке малик, амма онынъ ичинде олгъан пластификаторлар себебинден онынъ хавфсызлыгъы дикъкъат джельп этти, хусусан юксек араретлерде я да ягълы ашайтларнен алякъада олгъанда.
Эв ходжалыкъларында ашны пакетлемек ичюн кенъ къулланылгъан пластик саргъы .
Поливинлиден хлорид (ПВДК):Пластик саргъынынъ бу чешити яхшы барьер хусусиетлерини теклиф эте, амма онынъ къулланылувы онынъ юксек фияты ве экологик тесири себебинден нисбетен сынъырлыдыр.
Башкъа биодеградация материаллары .: Этраф муитнинъ анълавы арткъан сайын, базы пластик саргъылар био- эсасында я да биодеградациягъа малик олгъан материалларны, меселя, полилактик кислотасы (ПЛА) кирсетип башлай.
Ялтыравукъ ве ич бир шей дегиль-} къызгъын пластик саргъысы арасындаки насыл айырылмакъ керек?
Эвде пластик саргъыгъа саргъанда, пластик саргъыны ичине къойып, оны бир ерге къыздырмакъ мумкюнми? Ашагъыдаки талильге мураджаат эте билесинъиз:
1) Полиэтилен (ПЭ) .: Бу базарда умумий пластик саргъыдыр. Бу материалдан япылгъан пластик саргъыны, адет узьре, микротолкъунлы къыздырув ичюн къулланмакъ мумкюн. Лякин чокъ вакъыт къызгъанда ве арарет 110 градусдан зияде олгъанда, о ириеджек. Онынъ ичюн бу тюр пластик саргъысына, микротолкъунлы печьке сарылгъан ашларны чокъ вакъыткъа къоймамакъ, я да оны узун вакъыт девамында ультра- юксек араретте къыздырмамакъ тевсие этиле.
(2) Поливинил хлорид (ПВК):Бу материалдан япылгъан пластик саргъы пластификаторлар бар ве юксек араретлерде зарарлы мадделерни чыкъара биле. Къыздырмакъ ичюн тевсие этильмей.
(3) Поливинлиден хлорид (ПВДК):Бу тюр материалдан япылгъан пластик саргъы яхшы чалышувгъа малик ве юксек араретке 140 градускъадже 180 градускъа даянып ола. Оны къыздырмакъ ичюн къулланмакъ мумкюн, амма оны юксек- темпераментли фурныда къыздырмамакъ тевсие этиле.
Бундан гъайры, ярлыкъ я да къаплама инструкцияларыны да тешкермек мумкюн. Базы истисалджылар, адет узьре, оны къыздырмакъ ичюн къулланмакъ мумкюн олсун, пластик саргъынынъ къапламасында косьтериле. Эгер пластик саргъы адий каналдан сатын алса ве къапламада оны микротолкъунлы къыздырув ичюн къулланмакъ мумкюн олгъаныны ачыкъ-айдын бильдирсе, о вакъыт бу пластик саргъы, умумен, хавфсыздыр.
Пластик саргъылы канцероген пластицизерлер бармы?
Инсанлар пластик саргъы акъкъында тюшюнгенде, бельки де, канцероген пластификаторлар акъкъында тюшюнелер. ДЭХП пластификаторыны къаврап алгъан ПВК пластик саргъысы бир де бир хавф догъура, амма пластик саргъынынъ башкъа чешитлери эмиетли хавф догъурмай.
Фталатлар (ПАЭ) пластификаторлар сыныфы ичюн умумий терминдир. Бу ПЭАларнынъ ичинде di(2-этилгексил) фталат (ДЭГП) поливинил хлорид (ПВК) махсулатларыны чыкъарувда къулланылгъан умумий бирикмедир, меселя, тиббий алетлер, оюнджакълар ве къаплама.
ДЭХП къыздырув вакътында кочип ола, инсанлар ичюн сагълыкъ ичюн хавф догъура. О, беденнинъ гормон системасына кедер эте биле, эндокриннинъ бозулмасына себеп ола, атта догъув къусурларына я да башкъа несиль зарарына кетире. Лякин инсанларнынъ эр кунь ифша этильген ДЭХП концентрациясы, адет узьре, бу сагълыкъ проблемаларына себеп ола бильген севиелерден чокъ ашагъыдыр. Бундан да гъайры, шимдики араштырмалар ДЭГАнынъ айванларнынъ чокълашмасына ве инкишафына потенциаль тесири сынъырлы олгъаныны косьтере. Бу араштырмаларнынъ чокъусы куньделик омюрдеки экспозиция севиелеринден чокъ юксек концентрацияларда кечирильди. Демек, ДЭХП къулланув уйгъун талапларгъа джевап берген ве акъылгъа сыгъгъан олса, чокъ къайгъырмакъ керекмей. Къайд этмек керек олгъан шей шунда ки, эр кес ресмий каналлар вастасынен пластик саргъы махсулатларыны сатын алмакъ ве кучюк къазанчлар ичюн ачкозьлюк себебинден ихтисассыз махсулатларны сатын алмамакъ керек.
Бундан гъайры, шуны къайд этмек керек ки, ДЭХПнинъ зеэрлилик меселесини чезмек ичюн инсанларда дибутил фталат (ДБП) ве бензил бутиль фталат (ББП) киби чешит альтернативалар да инкишаф эттилер. Бу альтернативлернинъ де белли бир хавфсызлыкъ хавфлары олса да, олар нисбетен хавфсыздыр. Эгер сизни ДЭХП олгъан ПВХ пластик саргъысыны къулланмакънынъ сагълыкъ хавфы акъкъында къайгъырса, сиз даа хавфсыз альтернативлерни сечип алмакъ мумкюнсинъиз.
Пластик саргъыдаки пластицизерлер къолайлыкънен юксек- ягълы ашайтларгъа кире билелер .
Пластик саргъы ягъымы? Аштан ягъ пластик саргъысыны иритирми?
Базы адамлар не ичюн базыда пластик саргъынынъ юзюнден чокъ ягълы къайнаталар. Аштаки ягъ пластик саргъысыны ириткени ичюнми? Аслында, бу ойле дегиль. Пластик саргъы — полимер материалыдыр, о, полимерленген этилен молекулаларындан ибарет. Полимер материалларнынъ молекулалары арасында аралыкълар бар, ашайт малларындаки «нефть молекулалары» бу аралыкълардан кечип ола, бу исе ягъларнынъ акъланувына кетире. HDPE пластик саргъысынынъ молекуляр аралыкълары кичик, шунынъ ичюн оны акъкъан ягъ къолай дегиль; ЛДПЭнинъ аралыкълары нисбетен буюктир, онынъ ичюн оны акъламакъ къолай.
Бу да эльванларнен тыртыр ашагъанда, эллеринъ даа ягълы оладжакъ.
Сыгъыр балыкъларыны ашамакъ ичюн бир керелик эльванлар киймек де ягъ акъызыр .
Базы агълар тааджипленмек мумкюн, не ичюн алчакъ-денъишкен полиэтилен сувдан дегиль- кечиримли? Алчакъ-денъишти полиэтилен пластик саргъы юксек гидрофоб ола. Сувлы сув молекулалар арасындаки тешик диварларыны дымлап оламай, токътамайып акъынтынынъ огюне кече ве сувлу шекильде сув кечмесине маниа ола (сув бувы кече биле).
Эгер ашны сармакъ ичюн къулланылгъан пластик саргъынынъ ягъ акъкъаныны корьсенъиз, ашны даа ашамакъ мумкюнми? Эгер арарет эффекти козь огюне алынмаса, ягъ тек пластик саргъыдан чыкъып, оны иритип къалмайджакъ. «Сувлы пластик саргъысыны» ашамакъ акъкъында къайгъырмакъ керекмей.
Пластик саргъыны сечип алмакъ ве къулланмакъ ичюн тевсиелер ве тедбирлер .
1) Материалнынъ чешитини тешкеринъиз: .
Полиэтилен (ПЭ): Умумен, нисбетен хавфсыз сечим сайыла ве эр кунь къулланмакъ ичюн келише.
Поливинил хлорид (ПВС): Пластификаторлар бар ве ашайт къапламасында къулланмакътан къачынмакъ тевсие этиле.
Поливинлиден хлорид (ПВДК): барьер хусусиетлери даа яхшы, амма даа паалы ве козь огюне алмакъ керек олгъан экологик тесирлерге маликтир.
2) Махсулатнынъ ярлыгъыны тешкеринъиз:Пакетнинъ ашайт хавфсызлыгъы бельгиси олгъаныны ве онынъ микротолкъунлы деп бельгиленгенини тешкеринъиз.
3) Шеффафлыкъ ве япышкъанлыкъ:Яхшы пластик саргъысы яхшы шеффафлыкъкъа ве уйгъун япышкъанлыкъкъа малик олмакъ керек, бойледже, оны аш савутына къолайлыкънен япыштырмакъ мумкюн.
4) араретнинъ юксек къулланылувы: .Пакетнинъ талиматыны, хусусан махсулатны къыздырмакъ мумкюнми, деген суальге риает этинъиз. Юксек араретлерде, меселя, микротолкъунлы печьте къыздырмакъ ичюн келишмеген пластик саргъыны къулланма.
(5) юксек- ягълы ашайт малларынен догърудан-догъру контакттан къачынынъыз:Пластик саргъынынъ базы чешитлери юксек- ягълы ашайт малларынен алякъада олгъанда «ягъны акъызып» ве химиявий мадделерни чыкъара биле.
(6) Бундан гъайры, энъ чокъ расткельген пластик саргъылар ПЭ-ден япыла. Лякин ашны сармакъ ичюн ПЭ иле бельгиленген бутюн пластик саргъыларны, я да алчакъ-денъишкен полиэтилен (LDPE) къулланмакъ мумкюн.Шуны къайд этмек муим ки, оларда аш тутмакъ ичюн «фуд{{0}онлы», «ашайт хавфсызлыгъы лицензиясы» я да «КъС» сёзлери олмакъ керек. Чёплюк ичюн умумий пластик пакетлер де ПЭ-ден япыла, шунынъ ичюн оларны аш тутмакъ ичюн ич бир вакъыт къулланма!Умумен алгъанда, ашны сармакъ ичюн къулланмакъ мумкюн олмагъан пластик саргъыларда чокъ вакъыт зияде пластификаторлар ола ве оларда ДЭХП киби зарарлы мадделер бар.
Юкъарыдакилер пластик саргъы акъкъында актуаль бильгилердир. Пластик саргъыны сечип алгъанда, зарарлы химиявий мадделер олгъан махсулатларны сечип алмакътан къачынмакъ ичюн, материалнынъ чешитине ве хавфсызлыгъына дикъкъат айырмакъ муимдир. Къулланылгъанда, хавфсызлыкъ акъкъында ёлланмаларгъа, хусусан къыздырув акъкъында косьтергичлерге риает этинъиз. Айны вакъытта, экологик факторларны козь огюне алмакъ ве бир къач кере къулланылгъан я да биодеградациягъа ляйыкъ альтернативалар экологиягъа тесирини эксильте биле. Бу нокъталаргъа риает этип, сиз, адет узьре, ашайтынъызнынъ хавфсызлыгъыны темин эте билесинъиз, айны вакъытта сагълыгъынъызгъа ве этраф муитке ола бильген зарарны эксильте билесинъиз.
